İçeriğe geç
📅 17 Kasım 2026, Salı SON EKLENEN

Türkü Türleri: Uzun Hava ve Kırık Hava

Rehber · 17 Kasım 2026
Türkü Türleri: Uzun Hava ve Kırık Hava

Türk halk müziğinde ezgiler, ritim yapılarına göre iki büyük gruba ayrılır: belirli bir usule bağlı olmayan uzun havalar ve belirli bir usulle (ritimle) çalınıp söylenen kırık havalar.

Uzun hava

Uzun havalar serbest ritimli ezgilerdir; okuyucu sesini dilediği kadar uzatabilir, süsleyebilir. Genellikle geniş ses aralığında, içli ve yanık bir söyleyişle icra edilir. Çoğu zaman bir kırık havadan önce “giriş” olarak okunur. Başlıca uzun hava türleri:

  • Bozlak: İç Anadolu’nun tiz ve yanık sesle, çoğunlukla bağlama eşliğinde okunan uzun havasıdır. Acı, ayrılık ve yiğitlik konularını işler.
  • Hoyrat (horyat): Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yaygındır; çoğunlukla cinaslı mani sözleriyle okunur.
  • Divan ve gazel: Aruz ölçülü sözlerle okunan uzun havalardır.
  • Barak havası: Güneydoğu’nun kendine özgü, epik karakterli uzun havasıdır.
  • Maya, yol havası, gurbet havası, ağıt: Yöresel adlarla bilinen diğer uzun hava türleridir.

Kırık hava

Kırık havalar belirli bir usule (2/4, 5/8, 7/8, 9/8 gibi ölçülere) bağlı ezgilerdir. Türkülerin büyük çoğunluğu bu gruptadır. Oyun havaları da kırık havaların içinde yer alır:

  • Zeybek: Ege’nin ağır ve vakur oyun havası; çoğunlukla 9/8’lik ağır usuldedir.
  • Horon: Karadeniz’in hızlı, kemençe eşliğinde oynanan oyun havası; sıklıkla 7/16 ve 5/8 usullerinde.
  • Halay: Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu’da davul-zurna eşliğinde topluca oynanan oyun.
  • Karşılama: Trakya ve Marmara’nın 9/8’lik hareketli oyun havası.
  • Bar: Doğu Anadolu’da topluca, el ele oynanan oyunlar.
  • Teke zortlatması, misket, kaşık havası: Yöresel oyun havalarından bazılarıdır.
Uzun hava Kırık hava
Ritim Serbest Belirli usul
Söyleyiş Uzatmalı, süslemeli Ölçülü, düzenli
Örnek türler Bozlak, hoyrat, barak Zeybek, horon, halay
Aksak usuller: 5/8, 7/8, 9/8 gibi ölçüler “aksak” olarak adlandırılır ve Anadolu müziğinin en ayırt edici özelliklerindendir. Bkz. Makam ve usul.

İlgili: Türkü nedir? · Halk müziği sazları

WhatsAppFacebookX

✨ Bunları da sevebilirsiniz

Rehber

Makam ve Usul Nedir? Temel Bilgiler

Makam, Türk müziğinde ezginin hangi seslerle ve hangi yolla ilerleyeceğini belirleyen sistemdir; usul ise ritim kalıbıdır. Yaygın makamları ve aksak usulleri sade bir dille anlattık.

17 Kasım 2026
Rehber

Türk Müziğinde Şarkı Formu: Zemin, Nakarat, Meyan

Türk sanat müziğinde şarkı; zemin, nakarat ve meyan bölümlerinden oluşan, bestelenmek için yazılmış güftedir. Şarkı formunun yapısını, güfte-beste ilişkisini ve günümüz şarkılarını anlattık.

17 Kasım 2026
Rehber

Türkü Nedir? Türkünün Doğuşu ve Özellikleri

Türkü, halkın ortak duygularını ezgiyle dile getiren anonim halk şiiridir. Türkünün yapısı (bent ve kavuştak), doğuş hikâyeleri, yöre özellikleri ve konuları bu rehberde.

17 Kasım 2026

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir