İçeriğe geç
📅 19 Kasım 2026, Perşembe SON EKLENEN

Türk Müziğinde Şarkı Formu: Zemin, Nakarat, Meyan

Rehber · 17 Kasım 2026
Türk Müziğinde Şarkı Formu: Zemin, Nakarat, Meyan

“Şarkı” kelimesi günlük dilde her türlü sözlü müzik eseri için kullanılsa da Türk müziğinde belirli bir formun adıdır. Klasik Türk müziğinde şarkı, genellikle dörtlüklerden oluşan bir güftenin (söz) belirli bir makam ve usulde bestelenmesiyle ortaya çıkar.

Şarkı formunun bölümleri

  • Zemin: Şarkının ilk dizelerinin bestelendiği, makamın tanıtıldığı giriş bölümüdür.
  • Nakarat: Her dörtlükte tekrarlanan, şarkının akılda kalan bölümüdür.
  • Meyan: Ezginin farklı bir perdeye ya da makama geçtiği, şarkıya renk katan orta bölümdür. Ardından yeniden nakarata dönülür.
  • Aranağme: Bölümler arasında sazlarla çalınan sözsüz ezgidir.

En yaygın şema şöyledir: Zemin – Nakarat – Meyan – Nakarat. Bazı şarkılarda meyan bulunmaz ya da birden çok meyan olur.

Güfte ve beste

Şarkının sözüne güfte, sözü yazan kişiye güftekâr; ezgisine beste, besteyi yapan kişiye bestekâr denir. Bir eserin künyesinde genellikle makam, usul, güftekâr ve bestekâr bilgileri yer alır. Sitemizdeki şarkı sayfalarında da “Söz” ve “Müzik” bilgileri bu amaçla verilir.

Şarkının divan şiiriyle ilişkisi

Şarkı, divan edebiyatında bestelenmek için yazılan yerli bir nazım biçimi olarak doğmuştur. Zamanla musikide ayrı bir form hâline gelmiş, 19. ve 20. yüzyılda en sevilen form olmuştur. Bkz. Divan şiirinde nazım biçimleri.

Günümüzde şarkı

Bugün pop, rock, arabesk ve özgün müzikte şarkılar genellikle giriş – kıta (verse) – nakarat (chorus) – köprü (bridge) yapısıyla yazılır. Bu yapı, klasik zemin–nakarat–meyan düzenine şaşırtıcı biçimde benzer: kıta zemine, köprü meyana karşılık gelir.

Klasik form Günümüz karşılığı
Zemin Kıta (verse)
Nakarat Nakarat (chorus)
Meyan Köprü (bridge)
Aranağme Enstrümantal ara

İlgili: Makam ve usul nedir?

WhatsAppFacebookX

✨ Bunları da sevebilirsiniz

Rehber

Makam ve Usul Nedir? Temel Bilgiler

Makam, Türk müziğinde ezginin hangi seslerle ve hangi yolla ilerleyeceğini belirleyen sistemdir; usul ise ritim kalıbıdır. Yaygın makamları ve aksak usulleri sade bir dille anlattık.

17 Kasım 2026
Rehber

Türkü Türleri: Uzun Hava ve Kırık Hava

Türküler ezgi yapısına göre uzun hava ve kırık hava olarak ikiye ayrılır. Bozlak, hoyrat, divan, gurbet havası; zeybek, horon, halay ve karşılama gibi türleri anlattık.

17 Kasım 2026
Rehber

Türkü Nedir? Türkünün Doğuşu ve Özellikleri

Türkü, halkın ortak duygularını ezgiyle dile getiren anonim halk şiiridir. Türkünün yapısı (bent ve kavuştak), doğuş hikâyeleri, yöre özellikleri ve konuları bu rehberde.

17 Kasım 2026

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir